БОРИС КОЛКЕР
Кандидат филологических наук
Член Академии эсперанто


Эсперанто за 10 часов

Ознакомительный блиц-курс


Дорогой читатель! Я не хочу утомлять тебя длинным предисловием. Если ты открыл эту книжечку, я полагаю, что ты имеешь какое-то представление о международном языке эсперанто. Если нет – прочитай листовку в конце этой книжечки. В Википедии можно узнать много подробностей, но пока они тебе не нужны. Если ты хочешь изучить за 10 часов (да, всего лишь за 10 часов!) основы легкого и красивого международного языка, которым пользуются сотни тысяч человек во всем мире, то ты на правильном пути. Не откладывая, прямо сегодня, найди один час и прочитай первый текст на этом необыкновенном языке, пользуясь примечаниями к тексту и приложенным словариком. Ничего не заучивай! Просто внимательно прочитай (желательно вслух) и постарайся все понять. Делай то же самое в течение следующих девяти дней. И через 10 часов (да-да-да, всего лишь через 10 часов!) занятий по этому необыкновенному блиц-курсу ты запросто прочитаешь два художественных произведения на международном языке эсперанто и полностью поймешь их! Потом ты сможешь позаниматься по полному учебнику и быстро овладеть языком эсперанто почти как своим родным. А потом, потом (и это реально!) изучение иностранных языков на базе знания эсперанто станет для тебя приятным и результативным занятием. Итак вперёд!


1-ый час

Алфавит

1-1. Алфавит эсперанто построен на основе латинской графики и состоит из 28 букв; 22 звука обозначены латинскими буквами непосредственно, шесть используют латинские буквы с диакритическими знаками (табл. 1).


Таблица 1
Буквы Названия букв Русские соответствия
A a A а
B b Bo б
C c Co ц
Ĉ ĉ Ĉo ч
D d Do д
E e E э
F f Fo ф
G g Go г
Ĝ ĝ Ĝo джь
H h Ho г (придыхательное)
Ĥ ĥ Ĥo х
I i I и
J j Jo й
Ĵ ĵ Ĵo ж
K k Ko к
L l Lo ль
M m Mo м
N n No н
O o O о
P p Po п
R r Ro р
S s So с
Ŝ ŝ Ŝo ш
T t To т
U u U у
Ŭ ŭ Ŭo у (краткое)
V v Vo в
Z z Zo з

Произношение

Каждой букве соответствует один звук, каждому звуку соответствует одна буква. Все звуки произносятся чётко. Ударение всегда падает на предпоследний слог.

Гласные

В эсперанто пять гласных звуков.

«a» произносится как русское [а]: atako, dato.

«e» произносится как русское [э]: ekonomio, momento, metro, adreso, temperaturo, Esperanto, bileto, problemo, elektro.

«i» произносится как русское [и]: kino, instituto, apetito, direktoro, radio.

«o» произносится как русское ударное [о]: formo, modo, biblioteko, koncerto, portreto.

«u» произносится как русское [у]: grupo, frukto.

Если два гласных стоят рядом, они произносятся раздельно: poeto, ideo, miliono, partio, linio, demokratio, federacio.

Согласные

В эсперанто 23 согласных звука.

«r» произносится как русское [р]: procento, karaktero.

«l» произносится мягче, чем в русском [ла], но твёрже, чем в [ля]: fakultato, palmo, filmo, rezulto, lampo, plano, kilogramo, metalo, klubo, lustro.

«c» произносится как русское [ц]: konferenco, sceno, medicino, situacio.

«ĉ» произносится как [ч]: ĉampiono, ĉokolado.

«g» произносится как [г]: gitaro, geografio, signalo.

«ĝ» произносится мягче, чем сочетание [дж] в словах «джунгли» и «джерси», т. е. как звонкое [ч]: etaĝo, inĝeniero.

«h» соответствует придыхательному звуку в русском слове «ага»: horizonto, heroo, historio.

«ĥ» произносится как русское [х]: ĥoro, ĥemio.

«j» произносится как русское [й]; будучи согласным, не несет на себе ударения и не влияет на место ударения: jubileo, projekto, majo, sinjoro.

«ĵ» произносится как [ж]: ĵaketo, ĵurio.

«s» произносится как русское [с]: soldato, studento, kongreso, sistemo.

«ŝ» произносится как [ш]: maŝino, afiŝo, ŝoforo.

«v» произносится как русское [в]: vagono, vino.

«z» произносится как русское [з]: rozo, muziko.

«ŭ» напоминает русское [у] в быстро произнесённых словах «мяу», «гаубица», «пауза»; будучи согласным, не несет на себе ударения и не влияет на место ударения: aŭtomobilo (= aŭto), aŭtobuso, aŭtoro, kosmonaŭto, paŭzo, Eŭropo.

Произношение остальных согласных не представляет трудностей.

Лексика

Интернациональные слова составляют основу лексики эсперанто. Полезно проводить сопоставление эсперантских слов с родственными словами в русском и в других языках. Благодаря тому, что эсперанто базируется на общеевропейской лексике, после освоения основного курса эсперанто вы будете довольно легко ориентироваться в ряде европейских языков, даже не изучая их, и углубите своё знание русского языка.

Грамматика

1. Имена существительные оканчиваются на -o: klaso, fabriko.

2. Имена прилагательные (а также порядковые числительные и притяжательные местоимения) оканчиваются на -a: juna, aktiva, speciala, aktuala, lazura. Прилагательные обычно стоят перед существительными: nova domo.

3. Глаголы в неопределённой форме оканчиваются на -i: vidi «видеть», sidi «сидеть», rekomendi «рекомендовать».

4. Производные наречия оканчиваются на -e: serioze «серьёзно», fakte «фактически», originale «оригинально», sekrete «секретно», «по секрету», aŭtomobile «в автомобиле», maje «в мае».

5. Другие части речи не имеют специальных окончаний: minus, plus, tri, nul, nu.

Словообразование

Меняя окончания, получаем слова, относящиеся к разным частям речи: intereso «интерес», interesa «интересный», interesi «интересовать», interese «интересно». Из следующих ниже восьми корней путём добавления окончаний -o, -a, -e, -i можно образовать 32 слова: sport-, inform-, fot-, praktik-, reklam-, organiz-, kritik-, telefon-.

Ваш первый текст на эсперанто (пока очень простой)

Aktuala filmo. Speciala plano. Absoluta ĉampiono. Nova modo. Moda ĵaketo. Partia konferenco. Geografia fakultato. Historia jubileo. Sporta grupo. Esperanta klubo. Eŭropa kongreso. Koncerta afiŝo. Ĉokolada fabriko. Kluba biblioteko. Ekonomia situacio. Ĥemia instituto. Direktora aŭtomobilo. Fota lampo. Elektra maŝino. Sekreta signalo. Heroa karaktero. Originala domo. Juna poeto. Lazura horizonto. Adresa informo. Frukta vino. Ekzamena rezulto. Momenta paŭzo. Ĥora muziko. Telefona linio. Rekomenda formo. Inĝeniera problemo. Aŭtobusa bileto. Jubilea dato. Portreta foto. Metra sistemo. Rusia federacio. Tria etaĝo. Tri-metra palmo. Sinjoro direktoro. Minusa temperaturo. Absolute nova ideo. Interesi praktike. Organizi serioze. Projekti maje. Ataki heroe. Reklami afiŝe. Informi telefone. Sidi grupe.


2-ой час

Teksto

Eŭgeno Jevtuŝenko kaj [9] Nikolao Gribaĉov estas [2] [3] rusiaj poetoj [4]. Alberto kaj [9] Viktoro estas [2] [3] fizikistoj [13] [4]. Valentena estas ekonomiisto [13]. Veronika kaj [9] Marina estas pedagogoj [4]. Li [1] estas direktoro de [7] la [6] Respublika biblioteko. Ni [1] vidas [2] sur [10] afiŝo detalan informon [5]. Lia [1] sekretariino [14] telefonas [2]. Liaj [1] [4] lekcioj [4] estas en [10] la [6] centro de [7] niaj [1] [4] interesoj. Lin [1] [5] ne [8] interesas [2] viaj [1] [4] projektoj [4]. La [6] studentino [14] de [7] la [6] fizika-matematika [12] fakultato havas [2] ekzamenojn [4] [5] en [10] majo. En [10] nia [1] biblioteko estas katalogoj [4]. Li [1] kritikas [2] la [6] programon [5] de [7] nia [1] koncerto. Tri sekundoj [4]. La [6] grupo de [7] programistoj [13] [4] sidas [2] en [10] la [6] tria etaĝo de [7] la [6] informa centro. La [6] elektristo [13] akurate kontrolas [2] elektrajn lampojn [4] [5] en [10] la [6] redakcio. La [6] Esperanta literaturo estas juna. La [6] rezultoj [4] de [7] viaj [1] ekzamenoj [4] interesas [2] min [1] [5]. Mi [1] ekzamenas [2] vin [5]. La soldatoj [4] marŝas [2]. La [6] kinokomedio [12] estas interesa. Li [1] estas eleganta, sed [9] li [1] ne estas juna. Kiu [11] estas gitaristo [13]? Kun [10] kiu [11] vi [1] sidas [2] en [10] la [6] parko? Ni organizas [2] lekciojn [4] [5], kiuj [11] propagandas [2] novajn teknikajn ideojn [4] [5]. La [6] teknika progreso en [10] Rusio estas reala. Kion [11] [5] vi [1] vidas [2] sur [10] la [7] horizonto? Kie [11] estas la [6] geografia karto de [7] Eŭropo? En [10] la [6] direktora kabineto estas portreto de [7] nacia heroo. 

Грамматика

1. Некоторые личные местоимения: mi «я», li «он», ni «мы», vi «ты», «вы».

Притяжательные местоимения образуются прибавлением окончания -a к личным местоимениям: mia adreso, via pasporto, nia progreso, lia gitaro.

2. Глаголы в настоящем времени имеют во всех формах окончание -as. Например, от глагола havi «иметь»: mi havas «я имею (у меня есть)», vi havas «ты имеешь (у тебя есть)», li havas «он имеет (у него есть)», ni havas «мы имеем (у нас есть)».

3. В отличие от русского языка, в настоящем времени глагол-связка estas «есть», «является», «имеется», «находится» от глагола esti «быть» не опускается: Nia celo estas demokratio. Marso estas planedo.

4. Формы множественного числа слов, оканчивающихся на -o или -a, образуются прибавлением окончания -j: novaj frazoj; niaj geografiaj kartoj; Vi estas juna «Ты молод»; Vi estas junaj «Вы молоды».

5. Винительный падеж слов, оканчивающихся на -o или -a, а также личных местоимений образуется прибавлением окончания -n: Mi vidas komedian filmon; Mi vidas Lunon; Ni vidas lin. Глагол havi всегда требует винительного падежа, глагол esti – никогда; Li havas elegantan palton; Lia palto estas eleganta.

Если слово стоит во множественном числе, то сначала прибавляется окончание -j, а потом -n: Mi havas tri biletojn; Aktoro havas interesajn rolojn.

Значения других падежей выражаются предлогами.

6. Определённый артикль la употребляется с существительным, обозначающим предмет, о котором слушающему или читающему что-то известно. Артикль не переводится на русский язык или изредка переводится словами «этот», «известный», «упомянутый», «всякий». Отсутствие la равносильно неопределённому артиклю: Mi vidas portreton (какой-то, не известно какой); La portreto (именно этот) estas originala.

Если существительному предшествуют определения, то артикль стоит перед ними: Li kontrolas la trian teknikan projekton.

При именах собственных, количественных числительных, всех местоимениях и при слове Esperanto артикль la обычно не употребляется: tri kilometroj, nia klaso. Обычно la не употребляется также при существительном в роли именной части составного сказуемого: Li estas ŝoforo.

7. Значение родительного падежа выражается предлогом de, который обычно не переводится на русский язык или иногда переводится как «от»: fiziko de metaloj, parko de kulturo, la profesio de Petro, studento de la pedagogia instituto, la gramatiko de Esperanto, la klimato de Afriko. Ni vidas progreson de Esperanto.

8. Отрицание выражается частицей ne «не»: Ivano ne estas pedagogo; Li ne sportas.

9. Наиболее употребительные союзы: kaj «и», «а», sed «но», «а»: La aŭtobuso estas nova kaj komforta; Vi estas akurataj, sed vi ne estas aktivaj; Ni reklamas kaj afiŝas koncerton.

10. Наиболее употребительные предлоги: en «в», sur «на», kun «с»: En la teatro estas interesa komedio. Sur la studento estas eleganta palto. Maria kun Anna sidas en la universitata biblioteko.

11. Наиболее употребительные вопросительно-относительные слова: kiu «кто», «который», «какой (из)», kio «что», kie «где». Слово kiu может принимать окончания -j и -n: Kiu estas kapitano? Kiu romano estas interesa? Kiujn fruktojn vi vidas? Mi vidas domon, kiu estas nova. Kio estas en la telegramo? Kion vi vidas? Kie estas la redaktoro?Li estas en la kabineto, kie sidas teatra ĵurio.

Словообразование

12. Сложное слово образуется путём сложения простых слов или корней, причём определяемое слово находится в конце цепи, а предыдущее его определяет: kinofilmo, radioprogramo, trietaĝa domo.

13. Суффикс -ist- обозначает профессию или человека, имеющего какой-либо постоянный вид занятий или являющегося приверженцем определённого учения, движения: maŝinisto, specialisto, esperantisto, matematikisto, literaturisto, aŭtisto «водитель».

14. Суффикс -in- обозначает лицо женского пола: studento – studentino, poeto – poetino, heroo – heroino, telefonisto – telefonistino, sinjoro – sinjorino «господин – госпожа, дама». Однако при обозначении профессий и должностей, когда принадлежность к женскому полу не является существенной, суффикс -in- может опускаться: Irena estas sekretario de nia Esperanto-klubo.


3-ий час

Ni lernas Esperanton

– Bonan tagon [12], Andreo!

– Saluton [12], Nikolao! Mi volas konatigi vin kun Nina.

– Tre [9] agrable. Ĉu [5] ankaŭ [9] vi lernas en la universitato?

– Ne [10]. Mi laboras. Ĉu [5] vi estas studento?

– Jes [10]. Mi lernas kun Andreo en la sama grupo. Kio estas nova? [5]

– Nina diris [2] al [7] mi, ke [11] hodiaŭ [9] vespere en la centra kulturdomo estas la unua [3] leciono de Esperanto-kurso.

– Kio estas Esperanto? [5]

– Ĉu [5] vi ne [10] scias? Ĝi [1] estas internacia [8] [13] lingvo, facila, bela kaj riĉa. Ni povas lerni ĝin [1] dum [8]  mallonga [14] tempo.

– Dum [8] kiom [4] da [6] jaroj? [5]

– Necesas nur [10] kvar-kvin [3] monatoj por [8] lerni la bazon de la lingvo. Nu, kiel [4]? Ĉu [5] vi volas lerni Esperanton?

– Jes [10]. Kun granda plezuro. Kaj Nina? [5]

– Ankaŭ [9] ŝi [1]. Kaj du [3] knaboj Aleksandro kaj Eŭgeno. Ili estas ŝiaj [1] fratoj.

Грамматика

1. Личные местоимения: ŝi «она», ĝi «он, она, оно» (о неодушевленном предмете или абстрактном понятии, о животном или о лице, пол которого неизвестен), ili «они».

2. Глаголы в прошедшем времени имеют во всех формах окончание -is: mi laboris, vi laboris, li laboris, ŝi laboris, ĝi laboris, ni laboris, ili laboris.

3. Количественные числительные: nul (nulo) «нуль», unu «один», du «два», tri «три», kvar «четыре», kvin «пять». Количественные числительные не могут присоединять к себе окончаний -j и -n (кроме unuj «одни», nuloj, nulon, nulojn) и не влияют на падеж существительного: «Я изучил пять уроков курса эсперанто» Mi lernis kvin lecionojn de Esperanto-kurso.

Порядковые числительные образуются с помощью окончания -a: nula «нулевой», kvina «пятый». Окончание -o превращает числительное в существительное: unuo «единица», trio «тройка», а окончание -e – в наречие: due «во-вторых», kvine «в-пятых».

4. Вопросительно-относительные слова: kiom «сколько», kiel «как, в качестве».

5. Вопросительная фраза строится либо с помощью вопросительных слов (например, kiu?, kio?, kie?, kiom?, kiel?), либо с помощью вопросительной частицы ĉu, которая на русский язык обычно не переводится, но может и переводиться частицей «ли». Mi kontrolas, ĉu vi scias la lecionon «Я проверяю, знаете ли вы урок»; Ĉu vi lernas Esperanton? Vi scias, ĉu ne? Vi ne scias, ĉu?

6. Иногда для выражения русского родительного падежа используется не предлог de, а предлог da. Он употребляется между существительным или наречием, обозначающим более или менее определённое количество (меру), и словом, обозначающим однородную массу, не имеющую чётких границ, из которой берется это количество. Предлог da не употребляется после количественного числительного, а также перед артиклем, личным и притяжательным местоимением. На русский язык предлог da не переводится, а следующее за ним существительное переводится в родительном падеже: kilogramo da fruktoj, kilogramo de la bonaj fruktoj,  kilogramo de miaj fruktoj, kilogramo de ili; Kiom da tempo vi lernas Esperanton? Du monatojn.

7. Значение дательного падежа выражается предлогом al, который на русский язык не переводится или может переводиться предлогом «к»: Li diris al ŝi agrablan frazon.

8. Предлоги: por «для», «за», «с целью», «для того чтобы»; dum «во время», «в течение», «пока», «в то время как» (dume «тем временем», «пока»); inter «между», «среди»: Kio estas bona por vi, estas bona por mi «Что хорошо для тебя, хорошо для меня»; plano por jaro; dum leciono; inter ni.

9. Непроизводные наречия: ankaŭ «также», «тоже», «и» (стоит непосредственно перед словом, к которому относится), hodiaŭ «сегодня», tre «очень»: Hodiaŭ ankaŭ mi estis en la universitato «Сегодня и я был в университете»; tre interese «очень интересно»; La romano estas tre interesa «Этот роман очень интересен»; La problemo tre interesas min «Эта проблема очень интересует меня».

10. Частицы: jes «да»; ne «не», «нет»; nur «только», «(всего) лишь»: Jes, mi volas; Ne, mi ne povas; Al mi estas bone nur kun vi; nei «отрицать».

11. Дополнительное придаточное предложение присоединяется к главному с помощью союза ke «что», «чтобы», который не следует путать с местоимением kio «что»: Li diris, ke li lernis la lecionon «Он сказал, что он выучил этот урок»; Li diris, kion li lernis hodiaŭ «Он сказал (то), что он выучил сегодня».

12. Иногда слова-приветствия являются усечённой формой длинной фразы, в таких случаях винительный падеж сохраняется: saluton al vi! «привет тебе!» (т. е. я шлю тебе привет), bonan tagon! «добрый день!» (т. е. я желаю вам доброго дня), bonan apetiton! «приятного аппетита!» (т. е. я желаю вам приятного аппетита).

Словообразование

13. Предлог может употребляться в функции приставки и называется в таком случае предлогом-приставкой: internacia «интернациональный», «международный», interplaneda «межпланетный», enpartia «внутрипартийный», kunlabori «сотрудничать», kunsidi «заседать», dumkongresa «происходящий во время конгресса»; surafiŝa portreto «портрет на афише».

14. Приставка mal- придаёт слову противоположное значение: riĉa «богатый» – malriĉa «бедный»; malbone «плохо»; malagrable «неприятно»; malplezuro «неудовольствие»; malkomforto «дискомфорт», «неудобство»; malprogresi «регрессировать», «приходить в упадок»; Estas malfacile diri «Трудно сказать»; Nia domo estas negranda, sed ankaŭ ne malgranda «Наш дом небольшой, но и не маленький»; Ŝi havas malbonan karakteron «У нее плохой характер»; mallonga Esperanto-kurso «короткий курс эсперанто»..


4-ый час

Dum Esperanto-leciono

– Bonan vesperon, sinjorinoj kaj sinjoroj [7]! Mi estas Boris Grigorjeviĉ. Mi demandas vin, kaj vi respondas al mi en Esperanto. Kiu estas vi [12]?

– Mi estas Andreo.

– Kiu estas via kamarado [12]?

– Petro estas mia bona kamarado.

– Mia profesio estas instruisto. Kio estas mi [12]?

– Vi estas instruisto.

– Kio estas vi [12]?

– Mi estas lernantino.

– Ĉu vi estas inĝeniero?

– Ne. Mi ne estas inĝeniero, sed mi estas oficisto.

– Kio estas ĝi [13]?

– Ĝi estas tabulo.

– Kion mi faras?

– Vi skribas vortojn.

– Per [3] kio mi skribas?

– Vi skribas per [3] la kreto.

– Jes. Mi skribas multe [2] da vortoj: unu, du, tri, kvar, kvin, ses [5], sep [5], ok [5], naŭ [5], dek[5], dek unu [5], dek du [5]. Mi kalkulis. Kion mi faras nun [2]?

– Nun [2] vi legas la vortojn.

– Kion mi skribis sur la tabulo?

– Vi skribis la vorton “duonjaro” [11].

– Ĉu ĝi estas tabulo?

– Ne, ĝi ne estas tabulo, sed ĝi estas muro.

– Kio estas sur la muro?

– Sur ĝi estas murgazeto de Esperanto-klubo [6].

– Kio staras ĉe [4] la muro?

– Ĉe [4] la muro staras tablo [6].

– Kio estas tablo?

– Tablo estas meblo.

– Kio kuŝas sur la tablo?

– Sur ĝi kuŝas blanka papero.

– Kio estas ili [12]?

– Ili estas bildoj.

– Kio estas sur la bildoj, kiujn vi vidas?

– Sur la unua bildo estas granda kaj malgranda ĉevaloj, sur la dua estas malgrandaj kato kaj hundo.

– Kie ni estas nun [2]?

– Ni estas en la ĉambro.

– Ĉu ĝi estas ĉambreto [8]?

– Ne, ĝi estas ĉambrego [9].

– Morgaŭ [2] ni parolos [1] dum la leciono pri [4] viaj familioj. Ĝis [4] la revido [10]!

Грамматика

1. Глаголы в будущем времени оканчиваются на -os: mi faros «я сделаю», «я буду делать», vi faros, li faros, ŝi faros, ĝi faros, ni faros, ili faros; Vi estos esperantisto «Ты будешь эсперантистом».

2. Наречия: morgaŭ «завтра», nun «теперь», «сейчас», multe «много»: Hodiaŭ al mi, morgaŭ al vi «Сегодня мне, завтра тебе»; Nun vi povas demandi «Теперь вы можете спрашивать»; Kiu multe vidis, multe scias «Кто много видел, много знает»; En la ĉambro mi vidis multajn homojn (= multe da homoj) «В комнате я видел много людей».

3. Предлог per указывает на орудие, предмет, посредством которого совершается действие; на русский язык передаётся формой слова в творительном падеже, а иногда словами «посредством», «с помощью» и.т.п.: Per malmultaj vortoj li multe diras «Немногими словами он многое говорит»; interparoli per telefono «разговаривать по телефону»; Li respondis al mi  per bela saluta frazo «Он ответил мне красивой приветственной фразой».

4. Предлоги: pri «о»; ĉe «у», «при»; ĝis «до»: Mi parolis pri vi nur bone «Я говорил о тебе только хорошо»; ĉe la frato «у брата»; ĉeesti «присутствовать»; ĝis morgaŭ «до завтра»; Ĝis la celo estas kvin kilometroj «До цели пять километров».

5. Числительные: ses «шесть», sep «семь», ok «восемь», naŭ «девять», dek «десять». Сложные числительные от «одиннадцати» до «девятнадцати» образованы путём сложения основ (сложные слова, в первой части которых dek «десять», а во второй – соответствующая единица): 11 – dek unu, 12 – dek du и т. д.

Десятки представляют собой сложные слова, во второй части которых dek «десять», а в первой – соответствующая единица: 20 – dudek, 60 – sesdek и т. д., 24 – dudek kvar, 45 – kvardek kvin, 69 – sesdek naŭ, 73 – sepdek tri, 88 – okdek ok, 99 – naŭdek naŭ, 100 – cent, 215 – ducent dek kvin, 1000 – mil, 2512 – du mil kvincent dek du, 18781 – dek ok mil sepcent okdek unu; XXI век – la dudek-unua jarcento.

6. Порядок слов в эсперанто такой же свободный, как и в русском языке; его можно использовать для логического выделения слова или группы слов: Ni havas nur dek tagojn; Nur dek tagojn havas ni.

7. При обращении к одному лицу или к нескольким лицам артикль la не употребляется: Knaboj! Necesas legi la tekston! «Мальчики! Необходимо прочитать этот текст!»

Словообразование

8. Суффикс -et- обозначает уменьшительность: domo – dometo «дом – домик», tablo – tableto, afiŝo – afiŝeto; bildeto, kateto, ĉevaleto, frateto, portreteto.

9. Суффикс -eg- обозначает увеличение или усиление степени качества, состояния: bela – belega «красивый – прекрасный», domo – domego «дом – домище», delonge – delongege «давно – давным-давно», belega vespero «прекрасный вечер».

10. Приставка re- обозначает повторение, возвращение; legi «читать» – relegi «перечитать»»; rekontroli «перепроверить»; relaboro «переработка»; rediro «реплика»; resaluto «ответное приветствие»; redemandi, rekalkuli, reekzameni.

11. Суффиксы числительных:

-on- образует дробные числительные от количественных: duono «одна вторая», «половина»; tri kvaronoj «три четверти»; duono de metro; du kilogramoj kaj duono; tri estas duono de ses. Можно использовать duon- и ему подобные элементы в качестве приставки: duonjaro (= jarduono) «полугодие».

-obl- образует кратные числительные: duoble «дважды», «вдвойне»; triobla «тройной».

-op- образует собирательные числительные: kvarope «вчетвером»; triopo «трое», «тройка», «трио».

Словоупотребление

12. Фраза Kiu estas li? означает «Кто он?; Как его зовут?»: Li estas Andreo. Фраза Kio estas li? означает «Кто он такой?»: Li estas instruisto (учитель); bona kamarado (хороший товарищ); (sporta) ĉampiono (чемпион); esperantisto (эсперантист).

13. Иногда удобно переводить слова ĝi и ili на русский язык словом «это»: Kio estas ĝi? «Что это?» (один предмет); Kio estas ili? «Что это?» (два или несколько предметов); Mi ne volas scii pri ĝi «Я не хочу знать об этом».


5-ый час

Ni parolas pri familio

– Kiel [1] vi fartas, geamikoj [11]?

– Dankon, bonege!

– Mi estas tre ĝoja. Anatolo, kiomjaraj [1] estas viaj gefamilianoj [11] [10]?

– La plej [4] aĝa el [5] ni estas mia avino. Ŝi havas ĉirkaŭ [5] sesdek jarojn. La patro estas pli [4] aĝa, ol la patrino. Mi estas la plej [4] juna el [5] niaj gefamilianoj [11] [10].

– Nina, mi petas vin rakonti pri via patro.

– Mia patro laboras kiel [1] elektristo. Matene li iras en la uzinon [3] kaj laboras tie ĝis la dek-sepa horo. Post [5] tio [2] li revenas hejmen [3]. Dum sia [6] tuta vivo li laboris en la sama uzino.

– Andreo, kia [1] estas via fratino?

– Ŝi estas bela, saĝa junulino [9] kun bluaj okuloj kaj blondaj haroj. Ŝia nomo estas Olga. Antaŭ [5] nelonge ŝi finis universitaton kaj nun ŝi loĝas kun sia [6] edzo en alia urbo. Tial [2] ni skribas leterojn unu al la alia. Ŝi skribas, ke ili vivas bone. Ili laboras kiel [1] komputistoj.

– Petro, ĉu vi havas infanojn?

– Jes, mi havas filon. Li estas sana kaj forta etulo [12] [9] kun grandaj belaj okuloj. Li ĉion komprenas, sed dume li ankoraŭ [8] ne parolas. Se [7] li estus [7] kelkajn monatojn pli aĝa [4], li, certe [8], jam [8] parolus [7].

Грамматика

1. Кроме уже изученных нами вопросительно-относительных слов kiu «кто», «который», kio «что», kie «где», kiom «сколько», kiel «как» существуют следующие вопросительно-относительные слова: kia «какой», kien «куда», kiam «когда», kial «почему», kies «чей».

2. Указательные слова образуются от вопросительно-относительных путём замены начального k на t: tiu «тот», tio «то», tia «такой», tie «там», tien «туда», tiam «тогда», tiom «столько», tial «потому», «поэтому», tiel «так», ties «того (принадлежащий тому)». Близость выражается частицей ĉi: tiu ĉi, ĉi tiu «этот»; tio ĉi, ĉi tio «это»; tie ĉi «здесь»; tien ĉi «сюда»: Mi ne volas tion ĉi scii «Я не хочу это знать».

3. Направление движения к цели (т. е. при вопросе «куда?»), выражаемое существительным или наречием, обозначается, как и винительный падеж, окончанием -n: Mi estas en la klaso (kie?); Mi iras en la klason (= klasen) (kien?).

4. Сравнительная степень прилагательных и наречий образуется от положительной степени с помощью слов pli ... (ol) «более ... (чем)», malpli ... (ol) «менее ... (чем)»: Kvar okuloj vidas pli bone, ol du «Четыре глаза видят лучше, чем два»; Unu horo da interparolo estas pli bona, ol kvindek leteroj «Один час разговора лучше пятидесяти писем»; Pliaĝa frato estas dua patro «Старший брат – второй отец»; pli malbona «худший» (более плохой), malpli bona «худший» (менее хороший).

Превосходная степень образуется от положительной степени с помощью слова plej «наиболее», «самый», «всего», которое не принимает окончание -n: Li estas la plej saĝa «Он самый умный»; En Esperanto-klubo ni legas la plej interesajn leterojn «В клубе эсперантистов мы читаем наиболее интересные письма»; Plej interese «интереснее всего».

5. Предлоги: el «из»; ĉirkaŭ «вокруг»; post «после, через», «за»; antaŭ «перед»: el la urbo «из города»; Li faris plej bone el ni «Он сделал [это] лучше всех нас»; elstara «выдающийся»; ĉirkaŭ tablo «вокруг стола», ĉirkaŭ ok horoj «около восьми часов»; post mi «за мной», post kvar tagoj «через четыре дня», post tio «после того», poste «потом»; antaŭ domo «перед домом», antaŭ monato «месяц назад», antaŭ nelonge «недавно», antaŭa «передний», «предыдущий», antaŭe «впереди», antaŭen «вперёд», antaŭ ol «прежде чем»; Ĉio estas malfacila, antaŭ ol esti facila «Всё трудно, прежде чем быть легким».

6. Притяжательное местоимение sia «свой», образованное от возвратного местоимения si «себя», употребляется только в 3-м лице: Mi vidas mian patron «Я вижу своего (моего) отца»; Vi vidas vian patron «Ты видишь своего (твоего) отца»; Li vidas sian patron «Он видит своего отца»; Li vidas lian patron «Он видит его отца» (т. е. отца другого человека); Ili vidas sian patron «Они видят своего отца»; Li dankas siajn kaj liajn amikojn «Он благодарит своих и его друзей»; Ĉio havas sian kialon «Всё имеет свою причину»; Por ĉio estas sia tempo «Всему своё время».

7. Глаголы в условном наклонении имеют во всех формах окончание -us: mi komprenus «я понял бы», ili komprenus «они поняли бы». Условные придаточные предложения присоединяются к главному при помощи союза se «если»: Se mi povus, mi venus al vi «Если бы я смог, я пришёл бы к тебе»; Se vi scius Esperanton bone, vi povus legi tiun ĉi leteron «Если бы вы знали эсперанто хорошо, вы смогли бы прочитать это письмо».

8. Наречия: ankoraŭ «ещё», jam «уже», certe «уверенно», «точно»; «конечно»: Li diris ankoraŭ kelkajn vortojn «Он сказал еще несколько слов»; Vi estas ankoraŭ malgranda infano «Ты еще маленький ребенок»; Ŝi estas jam nejuna «Она уже немолода»; Certe, por esti sana, necesas vivi en ĝojo «Конечно, чтобы быть здоровым, надо жить в радости».

Словообразование

9. Суффикс -ul- означает лицо, характеризующееся определённым свойством: junulo «юноша», milionulo «миллионер», profesiulo «профессионал», belulino «красавица», samaĝulo «ровесник», multinfanulino «многодетная мать».

10. Суффикс -an- означает «житель, член коллектива, последователь»: moskvano «москвич», urbano «горожанин», partiano «член партии», kursano «курсант», samklubano «одноклубник».

11. Приставка ge- означает совместность лиц обоего пола: patro + patrino = gepatroj «отец + мать = родители», filo(j) + filino(j) = gefiloj.

12. Приставки и суффиксы могут играть роль корней и образовывать новые слова: ano «член (коллектива)», «житель», «последователь», mala «противоположный», eta «маленький» – etulo «малыш» – etulino «малышка», ree «опять», «снова».


6-ой час

La loĝejo [9] de Nikolao

– Andreo, je [1]  kioma horo ni devas esti ĉe Nikolao?

– Je [1] duono post la sepa [11].

– Ni malfruas, ĉar [2] estas jam dudek kvin minutoj antaŭ la oka [11]. 

– Via horloĝo rapidas. Ni venos pli-malpli ĝustatempe.

– Ĉu vere?

– Mi certigas [7] vin, Nina. Ni baldaŭ [3] alvenos. Estas ĝuste lia kvartalo. Ĉu vi vidas la naŭetaĝan domegon kun la numero 215? Tie loĝas Nikolao.

– Nu, fine! Jen [6] surskribo sur la pordo «Loĝejo [9] numero 153». Sonorigu [7] [5]!

– Bonvenon, karaj gastoj! Andreo, donu [5] al mi vian tekon aŭ [2] metu [5] ĝin tien. Eniru [5] kaj sidiĝu [8] [5]! Estu [5] kiel ĉe vi hejme! Ĉu mi montru [5] al vi la loĝejon [9]?

– Jes, certe. Kiam vi enloĝiĝis [8]  en la domon?

– Antaŭ du jaroj kaj duono. Tiam la distrikto estis tute nova, eĉ [6] sen [1] aŭtobusoj. Mi volas, ke vi rigardu [5] tra [1] la fenestro. Tie estas magazeno, kiu malfermiĝis [8] antaŭ kelkaj tagoj en nia strato.

– Ĉu tio ĉi estas komuna ĉambro?

– Jes. Ni metis tien ĉi sofon, tablon, seĝojn, komputilon [10] kun rapida interreto kaj televidilon [10]. Ĉe la fenestro estas multe da floroj.

– Tio ĉi estas dormoĉambro kun litoj kaj spegulhava ŝranko. Ĉu tiu ĉi pordo eliras sur la balkonon?

– Ĝuste. Kaj tio estas kabineto.

– Bela skribotablo kaj geografia karto de la mondo sur la tuta muro! Kaj sur tiu pordo estas bela afiŝo pri internacia Esperanto-kongreso.

– Verdire, mi neniam [3] [4] vidis tiom da libroj en unu ĉambro!

– Mi treege ŝatas legi kaj havas grandan Esperantan bibliotekon. Hieraŭ [3] mi ricevis de mia leter-amikino el Belgio «Libron de amo» – ĝi estas tre originala eldono.

– Kies portreto ĝi estas?

– Ĝi estas fotoportreto de Ludoviko Lazaro Zamenhof, aŭtoro de Esperanto.

– Ĉu vi manĝas en la kuirejo [9]?

– Jes, ni preferas manĝi tie. Tial ĝi estas samtempe nia manĝoĉambro. Tie estas tableto, bufedo kaj seĝoj. Sur muro estas flor-bildo. Antaŭ nelonge ni aĉetis grandan malvarmigilon [7] [10]. Ni havas ankaŭ banĉambron, varman akvon, gason, telefonon. Skribu [5] mian telefon-numeron: 646-14-82.

– Kaj vi skribu [5] la numeron de mia poŝtelefono: 8-916-232-65-37.

– Ho, estas jam malfrue! Andreo, estas tempo por iri.

– Jes, jes. Venu [5] al mi postmorgaŭ vespere.

– Mi dankas. Mi plezure venos. Ĉion plej bonan!

– Ĝis baldaŭ [3]!

Грамматика

1. Предлоги: sen «без»; tra «через», «сквозь»; je – предлог с неопределённым значением; употребляется, если неясно, какой предлог следует употребить: Vere, mi ne scias, kion mi farus sen vi! «По правде говоря, я не знаю, что бы я делал без тебя!»; Ŝi venis en la laborejon sen matenmanĝi «Она пришла на работу, не позавтракав (= без того, чтобы позавтракать)»; sencela «бесцельный»; eniri tra la pordo «войти через дверь»; Je via sano! «За ваше здоровье!»

2. Союзы: «или», «либо»; ĉar «потому что», «так как»: Aŭ unu, aŭ alia; Ni devas reveni, ĉar estas jam malfrue «Мы должны вернуться, потому что уже поздно».

3. Наречия: baldaŭ «вскоре», «скоро»; hieraŭ «вчера»; neniam «никогда»: Hieraŭ mi ricevis leteron de mia bulgara leter-amiko, kiu baldaŭ venos al mi gaste «Вчера я получил письмо от моего болгарского друга, который скоро приедет ко мне в гости»; Mallaborulo neniam havas tempon «У лентяя никогда нет времени»; Mi neniam estis en Afriko «Я никогда не был в Африке».

4. В эсперанто во фразе употребляется только одно отрицание: Neniam estas grandaj faroj sen grandaj malfaciloj (Voltero) «Никогда не бывает больших дел без больших трудностей».

5. Глаголы в повелительном наклонении оканчиваются во всех формах на -u: Rigardu! «Смотри!», «Смотрите!»; Ni rigardu! «(Давайте) посмотрим!»; Ili rigardu! «Пусть они посмотрят!»; Mi rigardu! «Посмотрю-ка я!»; Rigardu al mi en la okulojn! «Посмотри мне в глаза!»; Por havi amikon, estu amiko! «Чтобы иметь друга, будь другом!»; Ni iru kune! «(Давайте) пойдём вместе!»; Ni ĝoju! «Будем радоваться!»; Vivu nia lingvo Esperanto! «Да здравствует наш язык эсперанто!»

6. Частицы: jen «вот» (jena «вот этот», «следующий»), «даже»: Jen pri kio mi volas paroli kun vi «Вот о чём я хочу поговорить с тобой»; Jen malsaĝulo! «Вот дурак!»; Jen tiel! «Вот так!»; Jen kio estas interesa! «Вот что интересно!»; Jen la tuto! «Вот и всё!»; Jen kial mi telefonas al vi «Вот почему я звоню тебе»; Inter gejunuloj eĉ maljunulo junas «Среди молодых даже старик молод»; Tion eĉ mi komprenas «Это понятно даже мне».

Словообразование

7. Суффикс -ig- означает «сделать, заставить сделать (что-либо или каким-либо), привести в состояние»: aktivigi «активизировать» – aktivigo «активизация»; sidigi «посадить»; dormigi «усыпить»; ĝustigi «уточнить»; surtabligi «поставить на стол»; aĉetigi «заставить купить»; igi «заставить»; La ĝojo plilongigas la vivon «Радость удлиняет жизнь»; Ne igu min rapidi (= Ne rapidigu min)! «Не торопи меня!»; Scio de Esperanto tre faciligas lernon de aliaj lingvoj «Знание эсперанто очень облегчает изученик других языков».

8. Суффикс -iĝ- означает «делаться, становиться, стать»: kuiriĝi «вариться»; blankiĝi «побелеть»; plimultiĝi «умножиться»; iĝi «сделаться», «стать»; Li edziĝis al ŝi «Он женился на ней»; Ĉio nova iĝos malnova «Всё новое станет старым»; La vivo povas finiĝi, sed la laboro neniam finiĝas «Жизнь может кончиться, но работа никогда не кончается».

9. Суффикс -ej- означает «место, помещение»: lernejo «школа», dormejo «спальня», oficejo «место службы», «учреждение», scenejo «сцена»; Aĉetu ĉevalon kaj nur poste faru ĉevalejon «Купи коня и лишь потом делай конюшню».

10. Суффикс -il- означает «орудие, инструмент, средство»: sonorilo «звонок», malvarmigilo «холодильник», liniilo «линейка», dormigilo «снотворное», komputilo «компьютер».

Словоупотребление

11. Обозначение времени на часах. Слово, обозначающее час, является порядковым числительным, перед ним употребляется артикль: Kioma horo estas? «Который час?»; 6.00 – estas la sesa horo; 6.30 – estas la sesa kaj duono (= kaj tridek); 6.45 – estas kvarono antaŭ la sepa; 6.58 – estas du minutoj antaŭ la sepa; 7.08 – estas ok minutoj post la sepa; 7.15 – estas kvarono post la sepa.

Для указания на определённый момент времени употребляется предлог je: Je kioma horo vi venos? – Mi venos je la dua horo «В котором часу ты придешь? – Я приду в два часа»; je duono post la dua «в половине третьего»; je kvin minutoj antaŭ la dua «без пяти два».


7-ой час

Matene en aŭtobuso

– Bonan matenon [6], Nikolao! Kial vi estas tiel ruĝa?

– Ĉar mi postkuris la aŭtobuson [6] kaj apenaŭ [4] sukcesis ensalti ĝin [6] lastmomente.

– Ĉu vi levis vin malfrue?

– Jes. Hieraŭ mi studis lernolibron [6] ĝisnokte, tial enlitiĝis tre malfrue. Kaj hodiaŭ mi malfermas la okulojn [6] – diablo prenu! Restas nur kvaronhoro! Mi tuj [4] surpiediĝis, subakvigis [5] la kapon, lavis min [1] kaj samtempe rapide brosis la dentojn [6], vestis min [1] [6] kaj elkuris el la hejmo sen kombi la harojn [6], eĉ monon [6] [8] por la matenmanĝo forgesis [7].

– Nu, ne [2] gravas! Mi kunprenis sufiĉe da mono [8]: matenmanĝo en nia studenta bufedejo kostas nemulte. Interalie, mi ricevis ankoraŭfoje alilandan leteron [6] en Esperanto.

– El kiu lando?

– Pensu nur – ĝi venis el la malproksimega Aŭstralio! El alia parto de la mondo!

– Ĉu? Vere, tre malproksima loko!

– En la koverto troviĝis priskribo de Melburno kaj ĉarma bildkarto: multaj homoj – viroj kaj junulinoj – rikoltas sur kampo.

– Kie estas la letero?

– Hejme. Mi montros ĝin [6] al vi, se vi havas deziron.

– Mi ĉiam [4] deziras koni interesajn objektojn [6]. Kiam vi alportos tiun ĉi leteron [6]?

– Marde aŭ merkrede [9] aŭ alitempe.

– Tio estas bona. [3] Mi antaŭdankas vin [6]. Sed mi ĝis nun ne [2] ricevis retleteron [6] el Japanio. Mi interesiĝis ĉe mia leter-amiko pri japaniaj televidiloj – necesas rekoni, ke ili estas tre bonaj kaj pezas malmulte.

– Mi pensas, ke li nepre [4] respondos – tuj [4] kiam li havos necesajn informojn [6].

– Jen la universitato. Sed antaŭ ni multas pasaĝeroj. Tial ni proksimiĝu al la elirejo kaj rapidu elaŭtobusiĝi!

Грамматика

1. В отличие от русского языка, где возвратное местоимение «себя» в роли дополнения может быть связано с подлежащим любого лица, в эсперанто для каждого лица подлежащего употребляется в роли дополнения соответствующее личное или возвратное местоимение: mi lavas min «я мою себя», «я моюсь»; vi lavas vin «ты моешь себя», «ты моешься»; «вы моете себя», «вы моетесь»; li lavas sin «он моет себя», «он моется»; li lavas lin «он моет его» (т. е. другого человека); ni lavas nin «мы моем себя», «мы моемся»; ili lavas sin «они моют себя», «они моются»; ili lavas ilin «они моют их» (т. е. других людей).

2. Частица ne стоит непосредственно перед отрицаемым словом: Ne mi ricevis la respondon «Не я получил ответ» (а кто-то другой); Mi ne ricevis respondon «Я не получил ответа»; Mi ricevis ne respondon «Я получил не ответ» (а туманное обещание).

3. В русском языке наречие и краткое прилагательное среднего рода часто совпадают по форме. В эсперанто наречие и прилагательное всегда отличаются друг от друга окончаниями: «Я знаю его хорошо (как?)» Mi konas lin bone; «Это хорошо (каково?)» Tio estas bona.

4. Наречия: apenaŭ «едва», «еле»; tuj «сейчас», «тотчас»; nepre «непременно», «обязательно»; ĉiam «всегда»: Mi apenaŭ endormiĝis «Я едва уснул»; Kiu donas tuj, donas duoble «Кто даёт сразу, даёт вдвойне»; Laboro nur tiam estas ĝojiga, kiam estas nepre necesa; La plej malkara ne ĉiam estas la plej malbona «Самое дешёвое – не всегда самое плохое»; Mi deziras al vi resti ĉiam juna kaj bela «Я желаю вам оставаться всегда молодой и красивой».

5. Предлог sub «под»: Ili sidis sub palmo «Они сидели под пальмой».

6. Винительный падеж:

а) указывает, что слово в предложении является прямым дополнением, т. е. объектом действия: Mi amas vin «Я люблю тебя»;

б) указывает направление движения к цели: iri en la hejmon (= iri la hejmon); veni al domo (= veni domon). Наречие, употребляющееся в этом значении, также приобретает окончание -n: kuri hejmen, alveno Moskven.

в) употребляется в конструкциях, которые в предложениях выступают как обстоятельства, выражая меру времени (kuŝi du horojn, malsani du monatojn), меру расстояния (iri du kilometrojn), меру стоимости (kosti ducent rublojn), меру веса (pezi du kilogramojn);

г) иногда может заменять предлоги, если при этом смысл остается ясным; примеры, связанные с обозначением направления движения к цели, даны выше; кроме того: Mi venos la kvinan de majo (= en la kvina de majo); Mi dankas (demandas, instruas, rigardas) vin (= al vi); Mi dormis (instruis, iris, kuris, laboris, lernis, parolis, restis) sep horojn (= dum sep horoj), la tutan tagon (= dum la tuta tago).

7. При однородных формах глагола подлежащее обычно не повторяется: Mi levis min, matenmanĝis, prenis la lernolibrojn kaj eliris el la hejmo «Я встал, позавтракал, взял учебники и вышел из дома».

Словоупотребление

8. Слово mono «деньги» обычно употребляется в единственном числе: Ne tiel bone estas havi monon, kiel malbone estas ne havi ĝin «Не так хорошо иметь деньги, как плохо не иметь их».

9. Дни недели: lundo «понедельник», mardo «вторник», merkredo «среда», ĵaŭdo «четверг», vendredo «пятница», sabato «суббота», dimanĉo «воскресенье». С названиями дней недели определённый артикль la обычно не употребляется.


8-ой час

Ekster [6] la urbo

– Aŭskultu, Anatolo, oni [3] povas pensi, ke al vi okazis io feliĉa.

– Kial vi tiel pensas?

– Ĉar vi estas hodiaŭ tre gaja.

– La gaja vizaĝo ankoraŭ nenion [1] diras. Simple, hieraŭ mi havis agrablan dumtagan ripozon ekster [6] la urbo.

– Atendu momenton! Ĉu vi iris tien sola?

– Certe ne. Ni estis kvarope: Nina, Andreo, Nikolao kaj mi.

– Rakontu do [4]! Ĉu vi iris piede?

– Ni ne sciis ĉi-foje [4], kien iri. Fine ni decidis veturi eksterurben [6].

– Ĉe kiu oni [3] kunvenis matene?

– Ĉe neniu [1], sed apud [6]  la stacidomo. Mi ĝustatempe venis per aŭtobuso. La forveturonta [5], [7] elektrovagonaro [10] jam staris ĉe la stacio. Antaŭ ol elaŭtobusiĝi, mi komencis ĉirkaŭrigardi tra la fenestro, kie estas miaj geamikoj. Sed ĉar mi ne estas tre atenta, mi ne tuj ekvidis [9] ilin stari [8] inter granda nombro da homoj. Andreo tenis en la manoj du dikajn sakojn, helpante [7] al Nina.

– Ĉu ankaŭ vi mem [3] portis sakon?

– Ne, mi havis nuran saketon kun pano por ĉiuj [2] kaj aldone pilkon.

– Ĉu vi veturis malproksimen?

– Sufiĉe malproksimen. Elirinte [7] el la vagonaro [10], ni ekiris [9] tra la arbaro [10]. Altaj verdantaj [7] arboj nin ĉirkaŭis, la aero estis tre agrabla.

– Jes, estas bone liberiĝi de ĉiutagaj [2] devoj por kelka tempo, memori nek [4]  pri la baldaŭa labortago, nek [4]  pri ĉiamaj [2] hejmaj aferoj.

– Ni ludis pilkon, interparolis, poste ni eksidis [9] sur la teron kaj kantis novajn Esperantajn kantojn. Kiam ekvesperiĝis [9], ni envagoniĝis kaj ekveturis [9] hejmen.

– Do [4]  la eksterurbiĝo plaĉis al vi, ĉu ne?

– Jes, ege plaĉis. Vi ĝuste diris: hodiaŭ mi estas feliĉa. Oni [3] devas ne nur bone labori, sed ankaŭ bone ripozi.

– Nu, mi jam devas iri. Al mi estis agrable vin revidi.

– Estu sana!

Грамматика

1. Отрицательные слова образуются от вопросительно-относительных путём замены начального k на nen: neniu «никто», «ни один», «никакой»; nenio «ничто»; nenia «никакой»; nenie «нигде»; nenien «никуда»; neniel «никак»; nenial «без причины»; neniam «никогда»; neniom «нисколько»; nenies «ничей».

2. Обобщительные слова образуются от вопросительно-относительных путём замены начального k на ĉ: ĉiu «каждый» (ĉiuj «все»); ĉio «всё»; ĉia «всякий», «любой»; ĉie «везде»; ĉien «во все стороны»; ĉiel «всячески»; ĉial «по любой причине»; ĉiam «всегда»; ĉiom «целиком»; ĉies «всех (принадлежащий всем)».

3. Местоимения:

mem «сам» – не изменяется по числам, родам и падежам и стоит после слова, к которому относится: Kiu amas sian edzinon, amas sin mem «Кто любит свою жену, любит себя самого»; La faktoj parolas por si mem «Факты говорят сами за себя»; Tio okazis per si mem «Это произошло само по себе». Местоимение mem употребляется в качестве предлога-приставки в значениях «сам» (memstara «самостоятельный», memcelo «самоцель», memlerninto «самоучка») и «себя» (memamo «самолюбие», memreklamo «самореклама», memportreto «автопортрет»).

oni – неопределённо-личное местоимение, означающее «люди», «многие», «некто»; употребляется, когда речь идёт о действии каких-либо лиц без точного указания, кто именно из них выполняет данное действие; на русский язык обычно не переводится, соответствует 3-му лицу множественного числа, иногда – безличному обороту: La bonon oni memoras, la malbonon oni forgesas «Добро помнят, зло забывают»; La gasto manĝas tion, kion oni al li donas «Гость ест то, что ему подают»; Oni povas «Можно»; Oni povos «Можно будет»; Oni devas «Следует», «необходимо»; Oni ne povas esti feliĉa la tutan vivon «Нельзя быть счастливым всю жизнь».  

4. Частицы:

do «итак», «следовательно», «же»: Do ni komencu! «Итак, начнём!»; Mi pensas, do mi estas  «Я мыслю, следовательно, я существую»; Parolu do! «Говори же!»

nek «ни» употребляется в паре с другим отрицательным словом: nek tien, nek reen «ни туда, ни сюда»; Mi ne scias tion, nek volas scii «Я не знаю этого и не хочу знать».

5. Наречие for «прочь»: kuri for «бежать прочь»; La manojn for! «Руки прочь!»; Iru for! «Уйди прочь!»; vivi for de la gepatroj «жить вдали от родителей»; fora lando «далекая страна». Наречие for употребляется в качестве предлога-приставки, обозначая удаление, удаленность, устранение: foriri «уйти»; forigi «устранить»; foresti «отсутствовать»; formanĝi «съесть»; forpreni «забрать»; Pri amikoj oni devas memori ne nur en ilia ĉeesto, sed ankaŭ en ilia foresto. «О друзьях следует помнить не только в их присутствии, но также в их отсутствии».

6. Предлоги: ekster «вне», «за»; apud «около», «возле»: esti ekster ludo «быть вне игры»; apud magazeno «возле магазина»; apudurba aŭtobuso «пригородный автобус»; okaze de via sukceso «по случаю вашего успеха»; apudluna «окололунный», eksterplana «внеплановый».

7. Причастия действительного залога образуются с помощью суффиксов -ant- (настоящее время), -int- (прошедшее время), -ont- (будущее время) и окончания -a: leganta «читающий», leginta «прочитавший», legonta «собирающийся читать», «тот, который будет читать или прочтет». Заменив окончание -a на -o, получаем существительное, обычно обозначающее человека: leganto «читатель», komencanto «начинающий», lernanto «учащийся», organizanto, praktikanto. Заменив -a на -e, получаем деепричастие: legante «читая», leginte «прочитав»: Mallaborulo sidante dormas kaj kuŝante laboras «Лентяй сидя спит и лежа работает»»; Farinte malbonon, ne atendu bonon «Сделавши зло, не жди добра»; La tempon venontan ankoraŭ neniu konas «Будущее время ещё никто не знает».

8. Конструкция «винительный падеж с инфинитивом» употребляется при глаголах чувственного восприятия («видеть», «слышать», «чувствовать» и т. п.): «Я вижу, что он стоит» Mi vidas lin stari (= Mi vidas lin staranta, = Mi vidas, ke li staras).

Словообразование

9. Приставка ek- обозначает начало действия или моментальное действие: ekkanti «запеть»; ekveturi «поехать»; ekrigardi «посмотреть», «взглянуть»; ekvidi «увидеть»; ekhavi «заиметь», «приобрести»; ekskribi «начать писать»: Ek al la laboro! «За работу!».  

10. Суффикс -ar- обозначает совокупность однородных предметов: vagonaro «поезд»; vortaro «словарь»; ĉevalaro «табун»; problemaro «проблематика»; aktivularo «актив»; anaro «коллектив»; aro «группа», «множество», «коллектив», «куча» и т. п.; ariĝi «сгруппироваться»; marŝi arope «идти группой»; gazetara konferenco «пресс-конференция»; Unu homo ne estas homaro «Один человек – не человечество».


9-ый час

Libertempo

– Kie vi libertempis la pasintan someron ?

– Ĉe la Nigra maro, apud Odeso. Mi estis tie fine de julio [9] kaj komence de aŭgusto [9].

– Ĉu en iu [1, 2] ripozdomo?

– Tute ne. En turista tendaro. Nenie oni povas trovi tiajn belaĵojn [7] – oni ĵetas rigardon ĉien, kaj ĉie estas vidata [3] la senfina lazura maro kun ŝipetoj, moviĝantaj trans [5] la horizonton.

– Ĉu la vetero estis bona?

– Bonega! De eklumo ĝis mallumo mi naĝadis [6]. La akvo ŝajnis komence malvarmeta, sed iom [1] post iom [1] oni alkutimiĝas kaj eĉ ne volas elakviĝi. La sablo estas varmega, super [5] la kapo lumas la suno. Mi kuŝas sursable kun fermitaj [3] okuloj. Tra la silento estas aŭdata [3] en la oreloj nur la maro, kiu [2] batas kontraŭ [5] la bordon.

– Kiom da tempo vi pasigis tie?

– Tri plenajn semajnojn. La tagoj sekvadis [6] unu post la alia, mi forgesadis [6] ilin kalkuli kaj foje mi kun miro rimarkis, ke mia tempo preskaŭ [4] finiĝis. Kion [2] fari! Restis nur aĉeti diversajn nigramarajn memoraĵojn [7]. Ekde [5] la dek-naŭa de aŭgusto [9]  mi jam estis en la laborejo. Verŝajne, ankaŭ vi bone ripozis, ĉu ne?

– Ne tro [4] bone.

– Kial do? Kio okazis al vi?

– La kuracisto tiam trovis, ke mia koro estas iom [1] malsana. Necesis aĉeti vojaĝkarton en sanatorion. Tie mi estis bone kuracata [3], trinkis kuracilojn. Dank' al [5] tio [2] mi, tamen, rapide resaniĝis.

– Sekve, ankaŭ via somera vojaĝo estis sukcesa?

– Entute jes. Kiel vi vidas, ĉio [2] pasis sukcese. Nun mi denove turismas. La venontan sabaton nia turista grupo eksterurbiĝos por rigardi ĉevalkuradon [6]. Ĉu ankaŭ vi volus veturi kun ni?

– Jen bona ideo! Dankon, ke vi diris al mi pri tio [2]! Povas esti, sed dume mi ne scias, ĉu mi veturos. Se vendrede ni intervidiĝos, do [10] ni priparolos tion [2]. Aŭ mi sciigos pere de [5] Andreo.

– Decidite [3]! Nu, fartu bone! Saluton al miaj eksaj [8] kunlaborantoj!

– Ĝis [11]! 

Грамматика

1. Неопределённые слова образуются от вопросительно-относительных путём отбрасывания начального k: iu «кто-то», «некто», «некий», «некоторый», «какой-то»; io «что-то», «что-либо», «что-нибудь»; ia «какой-то»; ie «где-то»; ien «куда-то»; iel «как-то»; ial «почему-то»; iam «когда-то»; iom «сколько-то», «некоторое количество», «немного»; ies «чей-то».

2. Слова с исходом на -iu употребляются самостоятельно или в качестве определения и могут принимать окончания -j и -n. Соотносительные слова с исходом на -io употребляются самостоятельно, т. е. без существительного, могут принимать окончание -n и не могут принимать окончание -j: Kiu knabo donis al vi tiun ludilon? Tiujn fruktojn, kiujn vi alportis, mi tre ŝatas; Neniu scias tiel malmulte, kiel tiu, kiu demandas pri nenio; Kio ne estas en la pensoj, tio ne estas en la okuloj; Neniu homo volas maljuniĝi, sed ĉiu homo volas longe vivi sur la tero; Malsaĝajn pensojn havas ĉiu, sed la saĝa homo ilin ne eldiras; Ĉio devas esti komuna inter amikoj; Iu venis; Al vi venis iu ulo; Ĉiutage oni ekscias ion novan.

3. Причастия страдательного залога образуются с помощью суффиксов -at- (настоящее время), -it- (прошедшее время), -ot- (будущее время) и окончания -a: legata «читаемый», legita «прочитанный», legota «который будет прочитан». Как и у причастий действительного залога, окончание -a можно заменить на -o или -e: Mono havata estas pli grava, ol mono havita «Деньги, которые имеешь, важнее, чем те, которые имел»; Mi havas ion dirotan al vi «Я должен вам кое-что сказать»; nekonatino «незнакомка»; konatigi «познакомить»; Ŝi amis kaj estis amata «Она любила и была любимой»; Se tio eĉ estas malvero, tamen bone elpensita  «Если это и неправда, то хорошо придумано».

4. Наречия: preskaŭ «почти», tro «слишком»: Inter «preskaŭ jes» kaj «jes» troviĝas tuta mondo «Между «почти да» и «да» находится целый мир»; Tio estas tro! «Это уж слишком!»; Kiu komencas tro frue, finas malfrue «Кто начинает слишком рано, кончает поздно».

5. Предлоги: trans «за», «через», «по ту сторону»; super «над»; kontraŭ «против», «о»: trans la maro «за морем»; transformi «преобразовать», «превратить»; Vi superis vin mem «Вы превзошли самого себя»; superi la koston «превысить стоимость»; supersekreta; supermoda; supera kurso de Esperanto «высшие курсы эсперанто»; Tiu, kiu ne estas kontraŭ ni, estas por ni; kontraŭrevolucio; kontraŭatako.

Для выражения различных (локативных, временных, субъектно-объектных) отношений употребляются составные предлоги: ekde, pere de, dank' al (или danke al), de sur и др.: ekde septembro «(начиная) с сентября»; ekscii pere de amiko «узнать через (с помощью) друга»; La tempo estas la plej malkara kaj samtempe la plej kara el tio, kion ni havas, ĉar dank' al ĝi ni ricevas ĉion  «Время – это самое дешёвое и одновременно самое дорогое из того, что у нас есть, ибо благодаря ему мы получаем всё»; De sur alta loko oni vidas malproksimen «С высокого места видно далеко»; Foriru de antaŭ miaj okuloj! «Уйди с моих глаз!»

Словообразование

6. Суффикс -ad- образует слова, обозначающие действие; при корнях, которые сами обозначают действие, указывает на его повторность, продолжительность или многократность: afiŝado «афиширование»; planado «планирование»; centro de informado kaj dokumentado «центр информации и документации»; veturi «ехать» – veturo «поездка»; veturadi «ездить» – veturado «езда»; Legado – jen la plej bona lernado.

7. Суффикс -aĵ- образует слова, обозначающие конкретный предмет с определённым признаком или свойством, вещь из определённого материала: aĉetaĵo «покупка», «купленная вещь»; ĥemiaĵo «химикат»; trinkaĵo «напиток»; aĵo «вещь», «предмет»; Por mi ne estas novaĵo, ke al vi pli plaĉas la nova aĵo «Для меня не новость, что тебе больше нравится эта новая вещь»; esperantaĵo «то, что относится к эсперанто (литература, символика и т. п.)»; litaĵoj «постельные принадлежности».

8. Приставка eks- означает «бывший»: eksĉampiono «экс-чемпион»; eksmoda «вышедший из моды»; eksigi «уволить в отставку», «исключить»; eksiĝi «уволиться», «уйти в отставку», «сложить полномочия»; Eksamiko iĝas malamiko «Бывший друг становится врагом».

Словоупотребление

9. Названия месяцев: januaro, februaro, marto, aprilo, majo, junio, julio, aŭgusto, septembro, oktobro, novembro, decembro. Перед названиями месяцев артикль не употребляется.

10. «Если ... то» se ... (do): Se vi faradis, sed ne finis, (do) vi faris nenion «Если ты делал, но не кончил, то ты не сделал ничего».

11. В разговорной речи вместо ĝis (la) revido! иногда употребляются сокращённые формы: ĝis la!, ĝis re!, ĝis!, mi ĝisas vin.


10-ый (и последний!) час

Johán Valano

TERURA NOVAĴO

Estis pri-plorinda [1] novaĵo. Vi scias, ke mi decidis diri al miaj infanoj, ke mi foriros. Kiam mi decidis, mi tute ne imagis, ke estos tiel malfacile. Fakte, en la momento, kiam mi volis iri paroli al ili, mi eksciis, ke mi ne povas.

Komprenu min. Ĉu eblas [2] al homo normalkora aliri la gefilojn kaj diri: "Mi havas novaĵon por vi. Baldaŭ mi foriros. Baldaŭ via patro forlasos ĉi tiun domon por ĉiam..."? Kiel oni povas diri tion al infanoj, kiujn oni amas? Kaj tamen mi devis. La afero estis decidita. Mi devis ĝin fari.

Mi komence parolos al la knabino, mi decidis. Ŝi estis en sia ĉambro, faranta iun laboron por la lernejo. Ŝi rigardis min per miro-plenaj okuloj. Tute certe ŝi sentis, ke io estas ne-normala. Mi aliris ŝin. "Klara," mi diris, "mi... devas informi vin pri io... Malĝojiga novaĵo, tre malĝojiga". Ŝia vizaĝo ŝanĝiĝis: mira antaŭ unu momento, ĝi nun fariĝis zorga.

"Vi scias... Certe, vi rimarkis, ke via patrino kaj mi... nu... nia rilatado ne estas bona. Ni... Kiel diri?... Ni ne plu sukcesas rilati ame. Ni... Estas malfacile por unu vivi kun la alia, tagon post tago, horon post horo, minuton post minuto. Via patrino estas tre bona virino, helpema [3], bonkora, klarpensa. Iu-maniere, mi plu amas ŝin. Sed kunvivi en la sama domo ne plu estas eble [2]. Ni decidis, ke mi foriros... Ne timu, mi revenos vidi vin, ludi kun vi, paroli kun vi. Kiel eble [3] plej ofte. Sed mi loĝos en alia domo".

Ŝi rigardis min. Sub tiu rigardo, mi sentis min senkorulo seniganta senhelpan hometon je la plej ŝatata havaĵo.

"Se vi kaj patrino tion decidis..." ŝi komencis, kaj estis io tre malĝoja en ŝia voĉo. Mi rimarkis, ke ŝi emas [3] plori, sed kun granda peno sukcesas superi la ploremon [3]. Ŝi aldonis nur: "Nu, estas tiel". Kaj post ekrigardo al mi, en kiu nek malamo, nek timo vidiĝis, sed nur malfeliĉo, ŝi el sia ĉambro eliris, kaj tuj poste el la domo.

Mi sentis min ege laca, kaj nur duono de la devo estis farita. Mi pli antaŭ-timis la intervidon kun Alano, la knabo, ĉar li estas pli juna kaj pli sentema [3]. Ankaŭ pli malkaŝema [3], pli ema [3] sin esprimi.

Kiam mi aliris lin, li ludis per siaj etaj aŭtoj. Mi decidis fini la dolorigan momenton kiel eble [2] plej tuje. "Mi venas sciigi ion tre gravan al vi", mi diris per voĉo plej serioza. La veturiletoj tuj haltis, kaj Alano tuj direktis al mi siajn belajn, bluajn okulojn, tiom plenajn je trankvila amo, ke mia koro ekdoloris. Li havas al mi grandegan amon. Mi estas por li la Patro kun granda P. Patro estas, lia-pense, plej aminda [1] fortulo: ulo virega, havanta la povon ĉiam ĉion superforti.

Kaj nun mi bat-faligos tiun ideon pri mi. Miaj vortoj estos bato, post kiu nenio plu restos el tiu patro-bildo. Ĉu estas bone, ke tiu imagata, sed amata, fortulo subite perdu la ekziston? Ĉu Alano ne estas tro malforta por supervivi tian baton?

Ree mi kunigis la tuton de miaj troveblaj [2] fortoj kaj ekparolis: "Alano, mi baldaŭ foriros. Mi ne plu vivos kun vi ĉi tie. Mi ne plu loĝos ĉi-dome".

La knabo min rigardis kun esprimo sindemanda. Kaj li ekridis. Mi atendis kion ajn, sed ne tion. Li ne akceptis min serioze! Por li, patro estas tiel klara, natura, ne-forigebla [2] duono de amata paro, ke tiu duono ne povus serioze foriri, lasante la alian duonon sola. Ke mi foriru, tio estas tute simple neebla [2]. Tiu diro de la patro povis esti nur luda.

"Alano, mi ne ŝercas, ĉi tio ne estas ludo. Mi komprenas, ke vi ne kredis min tuj, ĉar vi tutforte esperas, ke mi ne diris la veron. Sed estas vere, Alano, mi foriros. Vi restos ĉi tie kun patrino kaj Klara. Kaj mi ne plu vivos kun vi. Mi..."

Li sentis nun, ke ne temas pri imaga rakonto, ke mi diras puran veron. Sed li ne povis akcepti ĝin. Li rigardis min. Li subite iĝis senkolora. Li aperis tiel eta, senhelpa, ke mi sentis, kvazaŭ la tuta ĉambro turniĝus ĉirkaŭ mi. "Mi mortigis lian koron, lian ĝojon, eble [2] lian povon ami kaj feliĉi", mi pensis.

Alano ekkriis. Li elmetis siajn etajn brakojn, siajn etajn manojn, batis min kun fortega, longa, nehoma krio, kaj post kelkaj ekbatoj al mi, forkuris ploregante.

Mi staris tie, senpensa, sensenta. Mi ne imagis, ke eblas [2] senti tian pezon de malfeliĉo. Mi sentis min la plej malaminda [1] dolorigisto en la mondo. Mi ne plu sciis, kiu mi estas, kion mi faru, kien direktiĝas mia vivo-vojo. "Ĉu vere tion vi volis?" mi demandis al mi. Sed de nenie venis respondo.

(Mallongigita).

Ludoviko Zamenhof

Ho, mia kor'[4]


Ho, mia kor' [4], ne batu maltrankvile,
El mia brusto nun ne saltu for!
Jam teni min ne povas mi facile,
Ho, mia kor' [4]!


Ho, mia kor' [4]! Post longa laborado
Ĉu mi ne venkos en decida hor' [4]?
Sufiĉe! Trankviliĝu de l' [4] batado,
Ho, mia kor' [4]!


Комментарии

Словообразование

1. Суффикс -ind- означает «достойный, заслуживающий»: mirinda «удивительный»; memorinda «достойный памяти», «памятный»; dankinde «достойно благодарности»; indo «достоинство»; Ne indas eĉ paroli pri tio! «Не стоит даже говорить об этом!»; La vivo estas belega kaj mirinda); Kio ne estas leginda pli ol unu fojon, tute ne estas leginda «Что не заслуживает прочтения более одного раза, совершенно не заслуживает прочтения».

2. Суффикс -ebl- означает «возможность»: komprenebla «возможный для понимания», «понятный»; kompreneble «понятно», «разумеется»; manĝebla «съедобный»; trinkebla «питьевой»; eble «возможно»; portebla komputilo «портативный компьютер»; eble jes, eble ne «может быть, да, может быть, нет»; La tempo pasis nerimarkeble «Время прошло незаметно».

3. Суффикс -em- означает «склонный к чему-либо, любящий что-либо»: laborema «трудолюбивый»; forgesema «забывчивый»; silentema «молчаливый»; helpema «отзывчивый»; emo «склонность», «влечение»; mi emas «мне хочется»; Mallaboremaj homoj ĉiam deziras ion fari. «Ленивые люди всегда желают что-то сделать».

Грамматика

4. Допускается, особенно в поэзии, употребление апострофа вместо окончания -o, что не ведёт к изменению места ударения. Сочетания -oj, -on, -ojn не заменяются апострофом. Скопление согласных при замене гласного на апостроф нежелательно. Также допустима сокращённая форма артикля, прежде всего если перед ним стоит предлог, оканчивающийся на гласный: Unu, du, tri, kvar – kaj finita la far'; For de l' okuloj – for de l' koro; Ĉiu iras, kiel saĝ' al li diras.




Дорогой читатель! Совсем недавно ты открыл эту книжечку и с недоверием прочитал, что через 10 часов занятий по этому необыкновенному блиц-курсу ты запросто прочитаешь два художественных произведения на международном языке эсперанто и полностью поймешь их! Ты рискнул и ты сделал это! Кто не рискует, не пьет шампанского! Kiu ne riskas, ne trinkas ĉampanon! Чтобы отпраздновать эту победу, позови своих близких, открой бутылку шампанского и вместе выпейте и вкусно закусите за процветание эсперанто – замечательного международного языка мира и дружбы между народами! Если шампанское вам противопоказано, выпейте за процветание эсперанто что-нибудь другое – например, кока-колу, сок или компот! Кстати, как на эсперанто «компот»? Поразительная догадка: kompoto! Но чтобы победа стала окончательной, тебе надо изучить очень внимательно и без спешки книгу Бориса Колкера «Международный язык эсперанто. Полный учебник», на которой основан этот блиц-курс. Сделав это, ты почувствуешь себя в языке как птица в полете. И ты убедишься, что изучение иностранных языков на базе знания эсперанто станет для тебя  приятным и результативным занятием. Если этот блиц-курс тебе понравился, сообщи о нем своим близким – родственникам и друзьям. Итак вперёд!

P.S. Книгу Бориса Колкера «Международный язык эсперанто. Полный учебник» можно купить в издательстве Импэто:  http://lernolibro.ru/slovari/kolker

Более раннее издание этой книги под названием «Учебние языка эсперанто. Основной курс» находится на замечательном сайте Юрия Финкеля:

http://www.esperanto-mv.pp.ru/Lernolibro/index.html


Эсперанто-русский словарь

Здесь приводятся только непроизводные слова, встречающиеся в курсе «Эсперанто за 10 часов», и их переводы. Вначале стоят эсперантские слова, понятные без перевода. Во многих случаях приводятся также русские слова того же происхождения, т.е. близкие или дальние родственники соответствующих эсперантских слов. Это помогает легко запомнить эсперантские слова.

A

absoluta, adreso, afiŝo, aktiva, aktoro, aktuala, akurata,  apetito,  ataki, aŭgusto, aŭtobuso, aŭt(omobil)o. aŭtoro.

aĉeti купить; aero /АЭРОплан/ воздух; afero /АФЕРа/ дело; agrabla /ГРАция/ приятный; aĝo /эйДЖизм/ возраст; ajn  бы ни (было); akcepti  /АКЦЕПТовать/ принять; akvo /АКВариум/ вода; al 1) к; 2) выражает значение дательного падежа; alia /АЛИби/ другой, иной; alta /АЛЬТиметр/ высокий; ami /АМур/ любить; amiko /АМИКошонство/ друг; ankaŭ также, тоже, и; ankoraŭ ещё; antaŭ /АНТичный/ перед; apenaŭ едва, еле; aprilo /АПРеЛь/ апрель; apud около, возле; arbo /АРБоретум/ дерево; atendi /ТЕНДенция/ ждать; atenta /инТЕНсивный/ внимательный; или, либо; aŭdi /АУДитория/ слышать; aŭskulti /АУСКУЛЬТировать/ слушать; avo /атАВизм/ дед.

B

balkono, biblioteko, bileto, bufedo.

baldaŭ скоро, вскоре; bani /БАНя/ купать; bati /БАТалия/ бить; bazo основа, БАЗа; bela /БЕЛлетристика/ красивый; biero пиво; bildo /БИЛЬД-редактор/ картина, изображение; blanka /БЛАНК/ белый; blonda /БЛОНДин/ белокурый, светлый; blua синий, голубой; bona /БеНефис/ хороший, добрый; bordo /БОРДюр/ берег; brako /БРАслет/ рука (выше кисти); broso щётка; brusto /БРУСТвер/ грудь.

C

centro.

celo ЦЕЛь; cent /ЦЕНТ/ сто; certe /сЕРТификат/ конечно; уверенно, точно.

Ĉ

ĉampiono, ĉokolado.

ĉambro /кАМеРа/ комната; ĉar потому что, так как, ибо; ĉarma /шАРМ/ прелестный;
ĉe у, при; ĉevalo /каВАЛерия/ лошадь; ĉi выражает близость; ĉia всякий, любой; ĉial по любой причине; ĉiam  всегда; ĉie везде; ĉiel всячески; ĉien во все стороны; ĉies всех, принадлежащий всем; ĉio всё; ĉiom целиком; ĉirkaŭ /цИРКуль/ вокруг; ĉiu  каждый;
ĉu 1) ли; 2) выражает вопрос.

D

dato, demokratio, detalo, direktoro, dokumento, domo.

da предлог, обозначающий меру или количество; danki  благодарить; de 1) от; 2) выражает значение родительного падежа; decembro ДЕкаБРь; decidi /инЦИДент/ решить; dek /ДЕКада/ десять; demandi /МАНДат/ спрашивать; dento /ДаНТист/ зуб; devi /ДЕбет/ долженствовать, быть должным; deziri желать; diablo /ДЬЯвоЛ/ чёрт; dika толстый; dimanĉo воскресенье; diri /ДИктор/ сказать, говорить (что-либо); direkto /ДИРЕКТива/ направление; distrikto район; diversa /ВЕРсия/ различный; do итак, следовательно, значит, же; doloro боль; doni /ДОНор/ дать; dormi /ДРеМать/ спать; du /ДУэт/ два; dum во время, в течение, пока, в то время как.

E

ekonomio, ekzameni, eleganta, elektro, Esperanto, etaĝo.

даже; edzo муж; ekster /ЭКСТЕРьер/ вне, за; ekzisti /ЭКЗИСТенциализм/ существовать; el из; en в; esperi /ЭСПЕРанто/ надеяться; esprimi /ЭкСПРессивный/ выразить; esti /еСТь/ быть, являться; evolui /ЭВОЛЮция/ развиваться.

F

fabriko, fakto, fakultato, federacio, filmo, fiziko, formo, foti, frazo, frukto.

facila легкий, нетрудный; fali упасть; familio /ФАМИЛИя/ семья; fari /ФАкт/ делать; farti  жить, поживать; februaro ФЕвРАль; feliĉa /ФЕЛИкс/ счастливый; fenestro окно; fermi закрыть; filo /ФИЛиал/ сын; fini /ФИНал/ кончить; floro /ФЛОРа/ цветок; fojo раз; for /ФОРпост/ прочь; forgesi забыть; forta /ФОРТ/ сильный; frato бРАТ; frua ранний.

G

geografio, gitaro, gramatiko, grupo.

gaja веселый; gaso ГАз; gasto /ГАСТроли/ гость; gazeto периодическое издание, журнал, ГАЗЕТа; granda /ГРАНДиозный/ большой, великий; grava /ГРАВитация/ важный.

Ĝ

ĝi  он, она, оно (о вещи или о животном); ĝis  до; ĝoji /ЖОвиальный/ радоваться; ĝusta /ЮСТиция/ точный.

H

heroo, historio, horizonto.

halti остановиться; haro волос; havi иметь; hejmo дом, семейный очаг; helpi помочь; hieraŭ вчера; ho о!, ох!; hodiaŭ сегодня; homo /ГуМанизм/ человек; horo /ГОРоскоп/ час; horloĝo /horo/ часы; hundo собака.

Ĥ

ĥemio, ĥoro.

I

ideo, informi, inĝeniero, instituto, intereso.

ia какой-то; ial почему-то; iam когда-то; ie где-то; iel как-то; ien куда-то; ies чей-то;
ili они; imagi /ИМАжинизм/ вообразить, представить себе; infano /ИНФАНтильный/ ребенок; instrui /ИНСТРУктировать/ учить, обучать, преподавать; inter /ИНТЕРнационал/ между, среди; io  что-то, что-нибудь; iom сколько-то, немного; iri /транзИт/ идти, ходить; iu кто-то, некто, некий, некоторый.

J

jubileo, juna.

jam уже; januaro ЯНвАРь; jaro /ЯРмарка/ год; je предлог с неопределённым значением; jen вот; jes да; julio иЮЛь; junio иЮНь.

Ĵ

ĵaketo, ĵurio.

ĵaŭdo четверг; ĵeti /ЖЕТон/ бросить.

K

kabineto, kapitano, karaktero, karto, katalogo, kilogramo, kilometro, kino, klaso, klimato, klubo, komedio, komforto, koncerto, konferenco, kongreso, kontroli, kosmonaŭto, kritiki, kulturo, kvartalo.

kaj и, а; kalkuli /КАЛЬКУЛятор/ считать, вычислять; kamarado /КАМеРДинер/ товарищ; kampo /КеМПинг/ поле; kanti /КАНТата/ петь; kapo /КАПюшон/ голова; kara дорогой; kaŝi /КАШне/ прятать, скрывать; kato КоТ, кошка; ke что, чтобы; kelkaj несколько; kia  Какой; kial почему; kiam Когда; kie где; kiel Как, в качестве; kien Куда; kies чей; kio что; kiom сКолько; kiu  Кто; который; какой из; klara /деКЛАРация/ ясный; knabo мальчик; koloro /КОЛОРит/ цвет; komo запятая; kombi причесать; komenci /иНиЦиатива/ начать; kompreni /антреПРЕНер/ понять; komputi вычислять; пользоваться КОМПЬЮТером; komuna /КОМмуНа/ общий; koni /инКОгНито/ знать, быть знакомым (konatigi познакомить); kontraŭ /КОНТРатака/ против; koro /КаРдиограмма/ сердце; kosti стоить; koverto КОнВЕРТ; kredi /КРЕДит/ верить; kreto /остров КРиТ/ мел; krii КРИчать; kuiri /КУлинария/ варить, готовить пищу; kun /КоНкурент/ с; kuri /КУРьер/ бежать; kuraci /КУРорт/ лечить; kurso КУРС, курсы; kuŝi /КУШетка/ лежать; kutimo привычка; kvar /КВАРтет/ четыре; kvazaŭ /КВАЗинаучный/ как будто, будто, будто бы; kvin /КВИНтет/ пять.

L

lampo, lekcio, linio, literaturo, luno, lustro.

la определённый артикль; labori /ЛАБОРатория/ работать, трудиться; laca усталый; lando /ЛАНДшафт/ страна; lasi /реЛАкСация/ оставить, пустить; lasta последний; lavi /диЛюВий/ мыть; lazura ЛАЗУРный, небесно-голубой; leciono /ЛЕкЦия/ урок, занятие; legi /ЛЕГенда/ читать; lerni /фолькЛоР/ учить, учиться, изучать; lernanto /LERNi/ ученик, учащийся; letero /ЛиТЕРатура/ письмо; levi /эЛЕВатор/ поднять; li он; libera /ЛИБЕРальный/ свободный; libro /ЛИБРетто/ книга; lingvo /ЛИНГВист/ язык; lito /Ложе/ кровать, постель; loĝi /ЛОДЖия/ жить, проживать, населять; loko /ЛОКальный/ место; longa /шезЛОНГ/ длинный, долгий; ludi /преЛЮДия/ играть; lumi /илЛЮМинация/ светить; lundo понедельник.

M

marŝi, marto, maŝino, matematiko, medicino, metalo, metro, miliono, minus, minuto, modo, momento, motoro, muziko.

magazeno МАГАЗиН; majo МАЙ; mano /МАНикюр/ рука, кисть; manĝi кушать, есть; maniero /МАНЕРа/ способ, образ, прием; maro /МАРинист/ море; mardo вторник; mateno утро; meblo МЕБеЛь; mem сам; memori /МЕМОРиал/ помнить; merkredo среда;
meti /МЕТранпаж/ класть, ставить, положить; mi /Меня/ я; mil /МИЛлениум/ тысяча; miri /МИРаж/ удивиться; mono /МОНета/ деньги; monato месяц; mondo /МОНДиаль/ мир, свет; montri /деМОНсТРировать/ показать; morgaŭ завтра; morti /натюрМОРТ/ умереть; movi /МОтор/ двигать; multe /МУЛЬТимиллионер/ много; muro /заМУРовать/ стена.

N

nacio, normala, nova, nul(o).

naĝi /НАвигация/ плыть; naturo /НАТУРальный/ природа; naŭ /Ноябрь/ девять; ne  НЕ, нет; necesa /НЕсЕСсер/ необходимый, нужный; nek Ни; nenia Никакой; nenial без причины; neniam Никогда; nenie Нигде; neniel Никак; nenien Никуда; nenies Ничей; nenio  Ничто; neniom Нисколько; neniu Никто, ни один, никакой; nepre НЕПРЕменно, обязательно; ni /Нас/ мы; nigra /НеГР/ чёрный; nokto /НОКТюрн/ ночь; nomo /НОМинал/ имя, название; nombro /НОМер/ число; novembro НОяБРь; nu НУ; numero /НУМЕРовать/  номер; nun /НыНе/ теперь, сейчас; nur только, лишь.

O

organizi, originalo.

objekto /ОБЪЕКТ/ предмет, вещь; ofico /ОФИЦиальный/ должность, служба; ofta частый;
ok /ОКтава/ восемь; okazi /ОКАЗия/ произойти, состояться; oktobro ОКТяБРь; okulo /ОКУЛист/ глаз; ol чем (при сравнении); oni неопределённо-личное местоимение;
orelo ухо.

P

palmo, palto, parko, partio, pasporto, paŭzo, pedagogo, pedagogio, plano, planedo, plus, poeto, portreto, praktiko, problemo, procento, profesio, programo, progresi, projekto, propagandi.

pano /ПАНировка/ хлеб; papero /ПАПиРус/ бумага; paroli /ПАРОЛЬ/ говорить (о чём-либо); parto /ПАРТнер/ часть; pasi /ПАС/ проходить; pasaĝero /ПАСсАЖиР/ пассажир;
patro /ПАТРиот/ отец; pensi думать; per 1) посредством; 2) выражает значение творительного падежа; perdi потерять; peti /ПЕТиция/ просить; pezi весить, иметь вес; piedo /ПЬЕДестал/ нога, ступня; pilko мяч; plaĉi /ПЛАцебо/ нравиться; plej  наиболее, самый; plena /ПЛЕНум/ полный; plezuro удовольствие; pli более, больше; plori плакать; plu далее, более, больше; por для, за, с целью, для того чтобы; pordo /ПОРТье/ дверь; porti /трансПОРТ/ нести; post /ПОСТскриптум /после, через, за; poŝo карман; povi /ПОтенциал/ мочь; preferi /ПРЕФЕРанс/ предпочитать; preni /антреПРЕНер / брать, взять; preskaŭ почти; pri о, об; proksima /апПРОКСИМация/ близкий; pura /ПУРизм/ чистый.

R

radio, reala, redakcio, redaktoro, reklamo, rekomendi, revolucio, rolo, romano, rozo.

rakonti рассказать; rapida /РАПИД-съемка/ быстрый, скорый; respondi /РЕСПОНДент/ ответить; resti /аРЕСТ/ остаться; reto сеть; rezulto РЕЗУЛЬТат; ricevi /РеЦепт/ получить; riĉa /нувоРИш/ богатый; ridi смеяться; rigardi /ГАРДероб/ смотреть, глядеть; rikolto /КОЛлекционировать/ урожай; rilati /РеЛЯТивный/ относиться; rimarki /РеМАРКа/ заметить; ripozi /ПОЗа/ отдыхать; ruĝa /РУбин/ красный.

S

sanatorio, sceno, sekreto, sekretario, sekundo, serioza, sidi, signalo, sistemo, situacio, soldato, speciala, sporto, studento.

sabato СуБбоТа; sablo песок; saĝa умный, мудрый; sako /САКвояж/ мешок, сумка; salti /САЛЬТо/ прыгнуть; saluti /САЛЮТ/ приветствовать; sama тот же САМый; такой же самый, одинаковый; sana /САНаторий/ здоровый; scii /плебиСЦИт/ знать; se если; sed но, а; seĝo /СЕсть/ стул; sekvi /СЕКВенция/ следовать; semajno /СЕМь/ неделя; sen без; senti /СЕНТиментальный/ чувствовать; sep /СЕПтимвират/ семь; septembro СЕнТяБРь; ses /СЕкСтет/ шесть; si Себя; silenti молчать; simpla простой; sinjoro господин, СИНЬОР; skribi /транСКРИБировать/ писать; sofo СОФа, диван; sola /СОЛист/ единственный, одинокий, один; somero лето; sonori /СОНОРный/ звенеть; spegulo зеркало; stacio СТАнЦия; stari /СТАбильный/ стоять; strato /автоСТРАда/ улица; studi /СТУДент/ изучать, учить, учиться; исследовать; sub /СУБтропики/ под; subite вдруг, внезапно, неожиданно; sufiĉa достаточный; sukcesi иметь успех; успеть; суметь; suno /СолНце/ солнце; super /СУПЕР/ над; sur /СюРреализм/ на.

Ŝ

ŝoforo.

ŝajni казаться; ŝanĝi менять, изменять; ŝati нравиться, любить, высоко ценить; ŝerci /скЕРЦо/ шутить; ŝi она; ŝipo /ШкИПер/ корабль, судно; ŝranko /экРАН/ шкаф.

T

teatro, tekniko, teksto, telefono, telegramo, televido, temo, temperaturo, turismo, turisto.

tablo /ТАБЛица/ стол; tabulo /ТАБУЛятор/ доска; tago день; tamen однако; teko /картоТЕКа/ портфель; tempo /ТЕМП/ время; teni /конТЕйНер/ держать; tendo /ТЕНт/ палатка; tero /ТЕРритория/ земля; teruro /ТЕРроР/ ужас; tia Такой; tial поэТому; tiam Тогда; tie Там; tiel Так; tien Туда; ties Того, принадлежащий тому; timi /ТИМофей/ бояться; tio То; tiom сТолько; tiu Тот; tra /ТРАдиция/ через, сквозь; trankvila /ТРАНКВИЛизатор/ спокойный; trans /ТРАНСлитерация/ за, через, по ту сторону; tre очень; tri ТРИ; trinki пить; tro слишком; trovi найти; tuj сейчас, тотчас, сразу; turni /ТУРНикет/ повернуть, обратить; tuta /ТоТальный/ весь, целый.

U

universitato.

unu /УНикальный/ один; urbo /УРБанизация/ город; uzino завод.

V

vagono, vidi, vino.

varma теплый; veni /интерВЕНция/ прийти, приехать; vendredo пятница; venki /ВиКтория/ победить, одержать победу; vera /ВЕРно/ правдивый, истинный, настоящий, подлинный; verda зеленый; vespero ВЕчЕР; vesto /инВЕСТировать/ одежда; vetero погода; veturi /ВЕзти/ ехать; vi ты, Вы; viro /триумВИРат/ мужчина; vivi /ВИВисекция/ жить, существовать; vizaĝo /ВИЗажист/ лицо; voĉo /ВОкальный/ голос; vojo /конВОЙ/ путь, дорога; vojaĝi /ВОЯЖ/ путешествовать; voli /ВОЛя/ хотеть; vorto /кроссВОРд/ слово.

Z

zorgi /ЗОРГе/ заботиться.



ЭСПЕРАНТО

ЭСПЕРАНТО – международный язык мира и прогресса: он служит  взаимопониманию и сотрудничеству людей разных стран.

ЭСПЕРАНТО – язык нейтральный: он не принадлежит ни одному народу и содействует равноправию языков.

ЭСПЕРАНТО – язык логичный и легкий для изучения: чтобы его освоить, необходимо столько месяцев, сколько лет необходимо для изучения иностранного языка в такой же степени. Вы учите мало, а знаете много!

ЭСПЕРАНТО – язык богатый и гибкий: по своим выразительным возможностям он не уступает национальным языкам.

ЭСПЕРАНТО – язык благозвучный: по красоте своего звучания он напоминает итальянский и испанский языки.

ЭСПЕРАНТО – это синтез лучшего, что есть в национальных языках. Он поможет вам быстрее овладеть иностранными языками.

ЭСПЕРАНТО – язык дружеской международной переписки, язык литературы, журналов, радио, песен и, конечно, интернета. Использование этих возможностей – в ваших руках.

ЭСПЕРАНТО – язык международных деловых, культурных, туристических мероприятий. Вы можете принять в них участие.

ЭСПЕРАНТО – язык полезный для обмена профессиональным опытом, для зарубежных поездок, для деятельности коллекционеров, радиолюбителей и людей других увлечений.

ЭСПЕРАНТО – язык доступный для всех, независимо от возраста, профессии, образования, местожительства, знания языков.

ЭСПЕРАНТО приобретает все большую популярность на земном шаре. Добро пожаловать в символическую страну Эсперантиду!

Если вы хотите узнать побольше об эсперанто или изучить его быстро и на высоком уровне, Полный учебник Бориса Колкера – ваш лучший выбор. Интернет-магазин издательства Импэто для приобретения книг на и об эсперанто: http://lernolibro.ru/slovari/